Zanieczyściliśmy całą planetę. Mikroplastik dotarł do kominów hydrotermalnych na dnie oceanu
16 lipca 2026, 08:55Głębiny oceaniczne od dawna uchodziły za ostatnie miejsce na Ziemi wolne od ludzkiej ingerencji. Won-Kyung Lee, Yugyeong Sim i inni koreańscy uczeni opublikowali na łamach Water Research wyniki badań, które obalają to przekonanie. Okazuje się, że mikroplastik – drobiny tworzyw sztucznych o rozmiarach od 1 mikrometra do 5 milimetrów – dotarł już do jednych z najbardziej odizolowanych ekosystemów na planecie: kominów hydrotermalnych na dnie oceanu.
Wiemy, kim byli chrześcijanie w pogańskim Wilnie
15 lipca 2026, 13:25Przed przyjęciem chrztu przez Litwę w 1387 roku Wilno uchodziło za miasto pogańskie. Jednak w centrum miasta, przy ulicy Bokšto, odkryto cmentarzysko funkcjonujące od drugiej połowy XIII do XIV wieku, na którym praktykowano pochówek szkieletowy zgodny z tradycją chrześcijańską. Zmarłych układano na wznak, na osi wschód–zachód, a w ich grobach archeolodzy znaleźli krzyże i enkolpiony (relikwiarze). Ponad pięćset zachowanych grobów wiąże się z tzw. civitas Ruthenica, dzielnicą ruską wzmiankowaną w kronice Wiganda z Marburga z 1383 roku. Naturalnym jest więc pytanie o pochodzenie tamtejszej ludności. Czy byli to migranci, czy też populacja miejscowa, która przyjęła prawosławie.
Oddzielenie Afryki i Antarktydy doprowadziło do zlodowacenia Antarktydy i ochłodzenia klimatu
15 lipca 2026, 10:17Zagadka asymetrycznego zlodowacenia biegunów Ziemi od dawna stanowiła wyzwanie dla nauk o klimacie. Podczas gdy Antarktyda Wschodnia na trwałe pokryła się lodem już trzydzieści cztery miliony lat temu, region arktyczny pozostawał wolny od lodu przez kolejne trzydzieści milionów lat, mimo że oba bieguny podlegały tym samym globalnym trendom klimatycznym. Thomas M. Gernon i Thea K. Hincks z University of Southampton, we współpracy z ośrodkami naukowymi w Niemczech, Holandii i Włoszech, opublikowali na łamach Science pracę, która wyjaśnia tę rozbieżność, wskazując na procesy zachodzące głęboko we wnętrzu Ziemi.
Wrodzona ślepota zmniejsza mielinizację kory mózgowej
14 lipca 2026, 09:51Od dawna wiadomo, że u osób niewidomych od urodzenia kora mózgu w obszarach odpowiedzialnych za widzenie jest grubsza niż u osób widzących. Fakt ten wyjaśniano brakiem przycinania synaptycznego, naturalnego procesu, w którym mózg dziecka w pierwszych latach życia eliminuje nadmiarowe, niepotrzebne połączenia nerwowe. Skoro u niewidomych brakuje bodźców wzrokowych, które miałyby wskazać, jakie połączenia są zbędne, przycinanie miało być zaburzone, a kora pozostawać grubsza niż zwykle.
Kto z kim spoczywał w grobie w późnej epoce wikingów i wczesnym średniowieczu?
14 lipca 2026, 08:32Groby zbiorowe ze średniowiecznej Szwecji od dawna intrygowały archeologów. Kim byli ludzie złożeni razem w jednej jamie grobowej. Czy to matka z dzieckiem? Rodzeństwo? A może po prostu sąsiedzi, którzy zmarli w tym samym czasie? Przez dekady odpowiedzi szukano w przedmiotach, wyposażeniu grobów. Problem w tym, że groby wczesnochrześcijańskie – a to właśnie one interesują autorów pracy opublikowanej w Science Advances – takich przedmiotów w zasadzie nie zawierają. Nowa wiara nakazywała chować zmarłych bez wyposażenia, w prostym całunie, twarzą ku wschodowi. Jedynym świadkiem pozostawał sam szkielet.
Już 400 lat temu wiedziano to, co nauka niedawno udowodniła
13 lipca 2026, 10:01W ubiegłym roku opisywaliśmy fascynujące badania, które dowiodły, że największy z europejskich nietoperzy – borowiec wielki – poluje na migrujące ptaki. Teraz okazuje się, to, na co nauka poświęciła 20 lat badań, było zjawiskiem znanym naszym przodkom. Nietoperza z upolowanym ptakiem widzimy bowiem na obrazie flamandzkiego malarza Jana Bruegla starszego z 1611 roku.
Nowa metoda na niegojące się rany? Biofilm bakteryjny kontra... eksplodujące bąbelki
13 lipca 2026, 07:20Niegojące się rany stanowią poważny problem współczesnej medycyny. Problem, który dotyka milionów ludzi: diabetyków, osób starszych, pacjentów po urazach. W większości przypadków winny jest biofilm. To śluzowata kolonia bakterii, często wielu gatunków naraz, otoczona gęstą, samodzielnie wytwarzaną warstwą ochronną. Ta warstwa działa jak tarcza. Blokuje dostęp antybiotyków i komórek układu odpornościowego do bakterii. Im dłużej biofilm się rozwija, tym mniej przypomina luźną maź, a bardziej elastyczny, wytrzymały materiał, niemal jak żel o własnej sprężystości i odporności mechanicznej.
Obóz następców Aleksandra Wielkiego. Hellenistyczny epizod w stepach Uzbekistanu
10 lipca 2026, 08:28Zespół czesko-uzbeckich archeologów, w tym Ladislav Stančo z Uniwersytetu Karola w Pradze i Shapulat Shaydullaev z Uniwersytetu Państwowego w Termezie, od kilku lat przeczesuje dawne pogranicze baktryjsko-sogdyjskie. To kraina na styku dzisiejszego Uzbekistanu i Afganistanu, gdzie w III–II wieku p.n.e. rządzili greccy władcy, spadkobiercy imperium Aleksandra Wielkiego. Znane są tu warownie takie jak Kurganzol czy Uzundara, strzegące górskich przełęczy. Znacznie mniej wiadomo było jednak o zwykłych osadach na ich zapleczu. I to właśnie miało zmienić badania Iskandar Tepa.
Humanoidalne roboty na sali operacyjnej
9 lipca 2026, 09:25W Nature ukazał się artykuł, w którym opisano wyniki niezwykłego eksperymentu, wyglądającego jak z literatury science fiction. Dwa humanoidalne roboty, sterowane zdalnie przez ludzi, przeprowadziły operacje chirurgiczne. W jednym przypadku robot usunął pęcherzyk żółciowy, mając u boku asystującego mu lekarza. W drugim dwa roboty pracowały razem, bez człowieka stojącego przy stole. Pacjentami, co warto od razu sprecyzować, były duże ssaki niebędące naczelnymi, a całość odbyła się w ramach badania przedklinicznego, nie na sali operacyjnej prawdziwego szpitala.
Koniec z downcyklingiem plastiku? Japończycy znaleźli sposób na kolorowe odpady
7 lipca 2026, 12:13Jednym z najpoważniejszych problemów recyklingu tworzyw sztucznych są barwniki. To właśnie one, dodawane po to, by plastik ładnie wyglądał, sprawiają, że większość kolorowych odpadów plastikowych kończy jako szary lub czarny granulat. Mamy w tym przypadku do czynienia z downcyklingiem, procesem, w wyniku którego po recyklingu otrzymujemy produkt niskiej jakości. To poważny problem, gdyż oznacza, że i tak musimy produkować nowy plastik, gdyż to, co otrzymaliśmy po downcyklingu nie nadaje się do wielu zastosowań. Zespół japońskich naukowców z Osaka Metropolitan University oraz firmy Fuji Pigment postanowił rozwiązać ten problem.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 8 9 …
